Giới thiệu các kỹ thuật nấu cao dược liệu phổ biến nhất hiện nay

Kỹ thuật nấu cao dược liệu

Phân loại cao dược liệu

Thuốc cao được phân làm nhiều loại, có tỷ lệ thuốc và nước như sau :

– Cao lỏng: Dạng lỏng như xi rô, rót được dễ dàng, có mùi đặc trưng của dược liệu bào chế cao, có thể dùng trực tiếp để điều trị bệnh. Tỷ lệ 1:1 (1g dược liệu thu được 1ml cao lỏng).

– Cao mềm: Dạng sánh như mật, đặc hoặc sền sệt, có tỷ lệ nước từ 20 – 25%.

– Cao dẻo: Dạng mềm, dẻo, đặc quánh, sờ không dính tay, tỷ lệ nước từ 12 – 15%, khó tan trong nước, dùng để bào chế các loại thuốc khác, không dùng trực tiếp để uống.

– Cao khô: Cao khô tỷ lệ nước không quá 5%, có thể tán thành bột dễ dàng, dùng để bào chế các loại thuốc khác, không dùng trực tiếp để uống.

– Cao dán: tán nhuyễn thuốc rồi trộn với các chất dính, phết vào giấy bóng hoặc vải… dán lên vùng bệnh trong điều trị mụn nhọt, khí huyết ngưng tụ, đau nhức…

Kỹ thuật nấu cao

Nguyên liệu thảo mộc hoặc xương, sừng các động vật. Sơ chế theo kỹ thuật yêu cầu của từng loại. Sử dụng nước mưa hoặc nước giếng đạt tiêu chuẩn nước ăn. Có 3 giai đoạn bào chế:

– Giai đoạn 1: Nấu, hầm dung dịch nước thuốc trong thời gian dài

Sử dụng Nồi ninh cao dược liệu được làm từ inox, không sử dụng nồi đồng hoặc nồi sắt, tránh làm biến đổi chất lượng dược phẩm trong quá trình đun nấu. Xếp dược liệu cần nấu vào nồi, cho lượng nước gấp 4-6 lần khối lượng thuốc (thường ngập trên dược liệu 5-10cm là được). Sau khi nấu xong mở van dưới đáy nồi để lấy được dung dịch nước thuốc.

Lưu ý thời gian nấu, với loại thân rễ cứng: nấu 6 – 8 giờ (2 lần); Lá, hoa, cành nhỏ: nấu 4 – 6 giờ (2 lần); Xương động vật: nấu 12 – 36 giờ (3 lần).

– Giai đoạn 2: Cô cao thuốc, cô đặc dược liệu

Cao thuốc nên cô ở nhiệt độc càng thấp càng tốt với thời gian cô ngắn. Nên dùng nồi inox 304, để cô thuốc, và đảo đều tránh làm cháy thuốc, có thể sử dụng Nồi cô cao cánh khuấy để cô thuốc.

Nước thuốc đổ vào khoảng ¾ nồi, với cao lỏng thì lấy tỉ lệ là 1 lít nước cao bằng 4 – 6kg dược liệu; Nếu lấy cao đặc thì cô cho đến khi thấy thuốc sánh dính như mật.

– Giai đoạn 3: Thêm phụ gia và bảo quản

Thuốc cao lỏng thường chỉ để được 2 – 3 ngày là bị mốc. Muốn giữ cho thuốc để được lâu trong khoảng 3 – 5 tháng thì cần đóng vào chai, mỗi chai đổ lên trên 20-30ml cồn 95, để nguyên đừng lắc, đậy nút kín cất đi. Khi dùng mới lắc đều. Hoặc cứ 1 lít cao lỏng, đun sôi với 800g đường hoặc mật hoặc 10ml cồn Acid Benzoic 20%. Tuy nhiên, tốt nhất là sau khi đóng chai, đem hấp nước sôi khoảng 30 phút là được. Khi nấu, nếu cạn thì lại cho thêm nước sôi (không dùng nước lạnh). Để đảm bảo vệ sinh, không nên dùng phễu nhựa rót cao vào chai, các loại cao loãng có thể dùng máy chiết rót định lượng, các loại cao đặc có thể sử dụng Máy chiết dịch đặc để đóng chai bảo quản.

Chia sẻ bài viết lên:

Viết một bình luận