Câu kỷ tử

Liên hệ

Mã: GKCKT01 Danh mục: Từ khóa: ,

Mô tả

Câu kỷ tử

Tên khác: Kỷ tử, Câu Khởi, Khởi tử, Địa Cốt tử, Khủ khởi
Tên khoa học: Fructus Lycii.
Tên Trung Quốc: 枸杞子
Họ: Thuộc họ Cà (Solanaceae).

Mô tả

Câu kỷ tử là cây nhỏ, mọc đứng thành bụi sum suê, phân cành nhiều, cao 0,5 – 1m. Cành cứng đôi khi có gai ngắn ở kẽ lá. Lá nguyên mọc so le hoặc tụ tập 4- 5 cái, hình mũi mác, hẹp dần ở gốc, đầu tù hoặc nhọn, mép uốn lượn, hai mặt trên màu lục sẫm bóng, mặt dưới nhạt, cuống lá ngắn.

Hoa nhỏ mọc đơn độc hoặc 2 – 3 cái ở kẽ lá, hình chuông, có 3 – 5 thùy, tràng hình phễu, 5 cánh có lông ở mép, nhị 5 dính ở đỉnh của ống tràng

Qủa mọng hình trứng thuôn, khi chín màu đỏ sẫm hoặc vàng đỏ, hạt nhiều, hình thận dẹt.

Mùa hoa quả tháng 6 – 10

Phân bố, sinh thái

Chi Lycium L có khoảng 11 loài trên thế giới, phân bố rải rác khắp các vùng nhiệt đới và á nhiệt đới châu Mỹ, châu Phi và châu Á

Có 2 loài câu kỳ đáng chú ý là :

– Câu kỷ quả đỏ (LyCium chinense Mill.), có nguồn gốc từ vùng Tây Á Mọc hoang và trồng nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Malaysia, Indonesia …

– Câu kỷ quả tím đen (.. ruthernicum Murray) cũng có nguồn gốc ở vùng Tây Á hoặc Nam Á Cây dược trồng ở Ấn Độ, Malaysia và một số nơi khác.

– Ở Việt Nam hiện nay có cả hai loài, nhưng không rõ được nhập trồng từ bao giờ. Cây trồng ở Đà Lạt | Lâm Đồng), Hà Nội và một số nơi khác chủ yếu là lấy lá và ngọn non để ăn. 

Thu hái – Sơ chế:

Theo kinh nghiệm từ dân gian, khoảng tháng 8-11 là thời điểm thu hoạch quả tốt nhất. Bởi lúc này quả đã gần chín và chứa nhiều dược chất tốt. 

Sau khi thu hái quả về, rửa sạch bụi bẩn tạp chất. Sấy hoặc phơi khô, lúc phơi không nên để quả trực tiếp với ánh nắng mặt trời mà cần phơi khô trong bóng mát. Khi quả bắt đầu có dấu hiệu nhăn lại thì đem phơi dưới nắng to khoảng 1 tuần rồi mới đem bảo quản.

Vỏ rễ phơi hay sấy khô (địa cốt bì)

Thành phần hóa học:

Trong câu kỷ tử chứa các Vitamin A, B1, B2, C, cyanidin, đường, antho cyanidin glucoside, chất béo, chất đạm.

Quả câu kỷ chứa tinh dầu, trong đó 36 thành phần trung tính đã được nhân dạng bằng sắc ký khí liên hợp với phổ khối. Hai sesquiterpene được nhận dạng là dehydro – a – cyperone và solavetivone. Methyl linoleat chiếm tỷ lệ cao (18%) trong phân đoạn trung tính. Các ester của các acid béo C4 C6 và Ca cũng có với tỷ lệ cao Ngoài ra, quả còn có betaine, Zeaxanthin, physalien

Hạt chứa nhiều sterol: 4,4 • dimethyl sterol, cycloartanol cycloartenol, 24 . methylen . cycloartenol (các chất này chiếm tỷ lệ cao), một số dẫn chất của Nanoscroll (các dẫn chất này chiếm tỷ lệ thấp) Trong số các scroll này có gramisterol (44%). citrostadienol (18%). lophenol (9%), cycloeucalenol (8%), nor – cycloartenol (66), obtusifoliol (6%).

[lại chất còn được chiết tách từ quả và nhận dạng là 3 – sitosterol và acid maslinic.

Vỏ cây cũng chứa 3 – sitosterol và acid maslinic.

Vỏ rễ chứa một alcaloid gọi là kukoamine và một peptid goi lycium amid (N – benzoyl . L’Phenylalanyl – I. -phenylalaninol acetat).

Lá chứa betain, các lycinumwithanolid A và B, tinh dầu trong đó có hydroxydehydro – B – ionol.

Câu kỷ còn được ghi là có scopoletin, acid vanilic, betain, nicotinamin

Bộ phận dùng

Trong Đông Y thì tất cả các bộ của cây đều được khai thác và sử dụng để chữa bệnh. Tuy nhiên, người ta vẫn sử dụng quả của kỷ tử để làm thuốc nhiều hơn.

Bảo quản

Câu kỷ tử sau khi sơ chế xong cần bảo quản thảo dược ở nơi khô ráo thoáng mát. Tránh những nơi ẩm ướt, côn trùng, sâu bọ,…

Vị thuốc Câu kỷ tử: 

Tính vị:

Vị ngọt, tính ôn

Độc tính. Câu kỷ tử có độc tính thấp

Quy kinh:

Vào kinh can, thận và phế

Tác dụng:

– Câu kỷ tử có vị ngọt, tính bình, vào 2 kinh can và thận có tác dụng dưỡng can, minh mục, bổ thận, ích tinh, nhuận phế.

Tác dụng dược lý Câu kỷ tử 

  1. Tăng cường miễn dịch. Nước sắc câu kỷ tử 50% với  liều 2,5g/kg/ngày, dùng bằng đường uống trong 3 ngày liên tiếp, làm tăng cường khả năng thực bào của đại thực bào trong vòng bụng chuột nhất, đồng thời tăng cường hoạt động của men lysozyme trong huyết thanh và nâng cao hiệu quả kháng thể kháng hồng cầu cừu của huyết thanh và tăng số lượng tế bào có kháng thể hình thành trong tổ chức lích.  Quan sát trong lâm sàng ở những người già mà chức năng miễn dịch giảm, dùng đang chiết từ câu kỷ tử hoặc ăn quả câu kỷ tươi thì hệ thống miễn dịch đã bị giảm của họ được điều chỉnh, tỷ lệ chuyển hóa của nguyên bạch cầu (Icukocytoplast), globulin miễn Joh trong huyết thanh như IgG, IgA và IgM đều tăng.
  2. Hạ cholesterol huyết, đường huyết, bảo vệ gan: Dạng chiết nước từ câu kỷ tử có tác dụng làm giảm cholesterol và có tác dụng bảo vệ gan, chống lại những tổn thương do tetraclorua cacbon gây nên.
  3. Tác dụng làm chậm sự suy lão bằng chiết nước từ câu kỷ tử. Người già mỗi ngày dùng 5g quả câu kỷ trong 10 ngày liên tiếp thì hoạt độ của men superoxide dismutase (SOD) tăng 48%, hemoglobin (Hb) tăng 12% và lipid peroxide giảm 65%.
  4. Tác dụng đối với hệ thống máu. Dạng đông khô câu kỷ tử có tác dụng ngăn ngừa hiện tượng giảm bạch cầu do cyclophosphamide gây nên trong điều trị ung thư. Người bình thường hoặc bệnh nhân ung thư ăn quả khô câu kỷ 5g/ngày liên tục trong 10 ngày thì số lượng bạch cầu tăng lên rõ rệt. 

Chủ trị:

Ứng dụng lâm sàng của (câu kỷ tử)

Can và thận âm hư biểu hiện hay chóng mặt, hoa mắt, thắt lưng đau, mỏi gối, ra mồ hôi ban đêm, tóc bạc sớm, khó thụ thai, di tinh, tiểu đường. Phế âm hư biểu hiện ho không đờm, ho ra máu..

– Mắt mờ: dùng câu kỷ tử ngâm rượu uống

– Hoa mắt chóng mặt, mắt khô, hay chảy nước mắt khi ra gió: dùng câu kỷ tử phối hợp với Cúc hoa và Thục địa hoàng trong bài Kỷ cúc địa hoàng hoàn.

– Đau lưng mỏi gối và di mộng tinh. Câu kỷ tử phối hợp với Cốt toái bổ, Đỗ trọng, Tục đoạn, và Tang ký sinh.

– Phế âm hư: Câu kỷ tử phối hợp với Mạch đông, Tri mẫu, Xuyên bối mẫu và Bách bộ.

Liều dùng, cách dùng

Liều dùng: 6 – 12g, sắc nước uống, chế thành cao. ngâm rượu hoặc các dạng hoàn tán,

Bài thuốc từ Câu kỷ tử

  1. Chữa hư lao tinh quy, lưng gối mỏi đau: Câu kỷ tử 12g, thục địa 12g, tục đoạn 9g, tầm gửi 12g. Sắc nước uống.
  2. Chữa can thận bất túc, đau đầu hoa mắt: Câu kỷ tử, cúc hoa, thục địa, Sơn thù du, sơn dược, trạch tả, mẫu đơn bì, phục linh mỗi thứ lượng bằng nhau, nghiền thành bột mịn, luyện với màu, làm hoàn bằng hạt ngô; mỗi lần uống 9g. 
  3. Chữa thận hư di tinh, dương uỷ, xuất tinh sớm, khí huyết lưỡng suy: Câu kỷ tử, thỏ ty từ mối thứ 240g, ngũ vị tử 3kg. phúc bổ tử120g, xa tiễn từ 60g Nghiền thành bột mịn, nhào với mật, làm thành hoàn mỗi lần dùng 9g
  4. Chữa nam giới bất dục, tinh huyết bất tốc: Câu kỷ tử 120g, đương quy 60g, thục địa 180g ngâm rượu (3kg). Mỗi ngày uống 2 lần sáng, tối; mỗi lần 30ml
  5. Chữa thần kinh suy nhược, mất ngủ hay mệt mỏi: Câu kỷ tử tươi 500g giã dập cho vào túi vải, ngâm với 2kg rượu trong bình kín, thời gian 2 tuần. Mỗi lần uống 30ml, ngày 1 – 2 lần.

Lưu ý khi sử dụng Câu kỷ tử

  • Những người ngoại tà thực nhiệt, tỳ hư tiết tả cấm dùng
  • Tỳ, Vị hư yếu, đi phân sống, tiêu chảy không nên dùng.
  • Phụ nữ có thai không nên dùng.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Chỉ những khách hàng đã đăng nhập và mua sản phẩm này mới có thể đưa ra đánh giá.